خلاصه‌ دستورالعمل‌ پيشگيري‌
و مراقبت‌ از بيماريها
(جلد اول‌)
خلاصه‌ دستورالعمل‌هاي‌ پيشگيري‌ و مراقبت‌ از بيماري‌ها (جلد اول‌)
شامل‌
تعريف‌ بيماري‌
عامل‌ بيماري‌
مخزن‌ بيماري‌
علائم‌ بيماري‌
دوره‌ كمون‌ بيماري‌
راههاي‌ انتقال‌ بيماري‌
راههاي‌ پيشگيري‌
درمان‌ بيماري‌
خدمات‌ ارائه‌شونده‌ توسط‌ مراكز بهداشت‌
تهيه‌ و تنظيم‌: اعظم‌ اشرفي‌ ( كارشناس‌ پيشگيري‌ و مبارزه‌ با بيماري‌ها)

  بيماري‌ سل‌
 تعريف‌ بيماري‌
 مورد مظنون‌ به‌ سل‌:
 هر فردي‌ كه‌ داراي‌ سرفه‌ بيش‌ از سه‌ هفته‌ و علائمي‌ مانند تب‌، عرق‌شبانه‌، درد قفسه‌ سينه‌، خلط‌، خلط‌ خوني‌، تنگي‌نفس‌ باشد.
 سل‌ قطعي‌:
 زماني‌ كه‌ نتيجه‌ اسمير خلط‌ يا كشت‌ خلط‌ و يا راديوگرافي‌ سينه‌ مثبت‌ باشد و يا فرد داراي‌ علائم‌ باليني‌ سل‌ باشد و طبق‌ گفته‌ پزشك‌، بايستي‌ درمان‌ ضد سل‌ جهت‌ او انجام‌ شود.
 انواع‌ سل‌:
 ـ سل‌ ريوي‌ كه‌ خود بر دو نوع‌ است‌ .
 الف‌) سل‌ ريوي‌ خلط‌ مثبت‌
 ب‌) سل‌ ريوي‌ خلط‌ منفي‌
 ـ سل‌ خارج‌ ريوي‌
 عامل‌ بيماري‌:
 باسيل‌ مايكوباكتريوم‌ توبركولوزيس‌ مي‌باشد.
 مخزن‌ بيماري‌:
 فرد مبتلا به‌ سل‌ ريوي‌ خلط‌ مثبت‌ مي‌باشد.
 راههاي‌ انتقال‌:
 از طريق‌ صحبت‌ كردن‌، سرفه‌، عطسه‌ و مجاورت‌ طولاني‌ مدت‌ با فرد مبتلا به‌ سل‌ ريوي‌ خلط‌ مثبت‌.
 راههاي‌ پيشگيري‌:
 ـ فرد مبتلا به‌ سل‌ ريوي‌ خلط‌ مثبت‌ بايد به‌ مدت‌ دو هفته‌ از زمان‌ شروع‌ درمان‌ از ماسك‌ استفاده‌ نمايد.
 ـ تا زماني‌ كه‌ نتيجه‌ آزمايش‌ خلط‌ فرد مبتلا به‌ سل‌ ريوي‌ خلط‌ مثبت‌، منفي‌ شود (پايان‌ ماه‌ دوم‌ درمان‌) بايد اخلاط‌ خود را داخل‌ دستمال‌ ريخته‌ و بسوزاند.
 ـ كودكان‌ زير 6 سال‌ منزل‌ فرد مبتلا به‌ سل‌ ريوي‌ خلط‌ مثبت‌، كه‌ با بيمار در زير يك‌ سقف‌ زندگي‌ مي‌كنند حتي‌ در صورت‌ نداشتن‌ علائم‌ بيماري‌ سل‌، بايستي‌ از داروي‌ پيشگيري‌ ايزونيازيد به‌ مدت‌ شش‌ ماه‌ استفاده‌ نمايند.
 ـ افراد ديگر منزل‌ فرد مبتلا به‌ سل‌ ريوي‌ خلط‌ مثبت‌، در صورت‌ داشتن‌ علائم‌ بيماري‌ سل‌، بايستي‌ به‌ واحد بيماريهاي‌ نزديكترين‌ مركز بهداشتي‌ ـ درماني‌، جهت‌ انجام‌ آزمايش‌ خلط‌ مراجعه‌ نمايند.
 ـ كودكان‌ در بدو تولد بايستي‌ عليه‌ بيماري‌ سل‌ واكسينه‌ شوند و البته‌ اين‌ مطلب‌ به‌ آن‌ مفهوم‌ نيست‌ كه‌ آنها ديگر به‌ بيماري‌ سل‌ مبتلا نمي‌شوند.
 توجّه‌: واكسن‌ ب‌ ث‌ ژ در بدو تولد تزريق‌ مي‌شود و هدف‌ از واكسيناسيون‌، پيشگيري‌ از ابتلا به‌ سل‌ ارزني‌ و ميلين‌ سلي‌ مي‌باشد.
 درمان‌ بيماري‌ سل‌:
 بيماري‌ سل‌ داراي‌ دو نوع‌ درمان‌ مي‌باشد.
 ـ درمان‌ كوتاه‌ مدت‌ (6 ماهه‌)
 ـ درمان‌ طولاني‌ مدت‌ (8 ماهه‌)
 كه‌ هر نوع‌ درمان‌ شامل‌ دو مرحله‌ نگهدارنده‌ و حمله‌اي‌ مي‌باشد.
 درمان‌ كوتاه‌مدت‌:
 در دو ماه‌ اول‌ (درمان‌ حمله‌اي‌) پنج‌ نوع‌ دارو وجود دارد:
 الف‌) ايزونيازيد
 ب‌) ريفامپين‌
 ج‌) پيرازيناميد
 د) اتامبوتول‌
 ه) ويتامين‌ B6
 در چهار ماه‌ دوم‌ (درمان‌ نگهدارنده‌) سه‌ نوع‌ دارو وجود دارد:
 الف‌) ايزونيازيد
 ب‌) ريفامپين‌
 ج‌) ويتامين‌ B6
 درمان‌ بلندمدت‌:
 در سه‌ ماهه‌ اول‌ (درمان‌ حمله‌اي‌) شش‌ نوع‌ دارو وجود دارد:
 الف‌) ايزونيازيد
 ب‌) ريفامپين‌
 ج‌) پيرازيناميد
 د) اتامبوتول‌
 ه‌) استروپتومايسين‌
 ه) ويتامين‌ B6
در 5 ماهه‌ اول‌ (درمان‌ نگهدارنده‌) 4 نوع‌ دارو وجود دارد.
 الف‌) ايزونيازيد
 ب‌) ريفامپين‌
 ج‌) اتامبوتول‌
 د) ويتامين‌ B6
 زمان‌انجام‌آزمايشات‌جهت‌فردمبتلابه‌سل‌ريوي‌خلط‌مثبت‌:
 در درمان‌ 6 ماهه‌: پايان‌ ماه‌ 2، پايان‌ ماه‌ 6، در صورت‌ مثبت‌ بودن‌ نتيجه‌ آزمايش‌، در هر مرحله‌ طبق‌ دستورالعمل‌ DOTS بايستي‌ عمل‌ كرد.
 در درمان‌ 8 ماهه‌: پايان‌ ماه‌ 3، پايان‌ ماه‌ 5، پايان‌ ماه‌ 8 در صورت‌ مثبت‌ بودن‌ نتيجه‌ آزمايش‌، در هر مرحله‌ طبق‌ دستورالعمل‌ DOTS بايستي‌ عمل‌ كرد.
 زمان‌انجام‌آزمايشات‌جهت‌فردمبتلابه‌سل‌ريوي‌خلط‌ منفي‌:
 آزمايش‌ فقط‌ در پايان‌ ماه‌ 2 درمان‌ انجام‌ مي‌گيرد و در صورت‌ مثبت‌بودن‌نتيجه‌آزمايش‌طبق‌دستورالعمل‌ DOTS بايستي‌عمل‌كرد.
 توجّه‌: افراد مبتلا به‌ سل‌ خارج‌ ريوي‌ نياز به‌ انجام‌ آزمايش‌ خلط‌ ندارند.
 توجّه‌: فقط‌ كودكان‌ زير 6 سال‌ خانواده‌ فرد مبتلا به‌ سل‌ ريوي‌ خلط‌ مثبت‌، نياز به‌ استفاده‌ از داروي‌ پيشگيري‌ ايزونيازيد دارند.
 توجّه‌: در صورت‌ داشتن‌ سرفه‌ بيش‌ از سه‌ هفته‌، به‌ واحد بيماريهاي‌ نزديكترين‌ مركز بهداشتي‌ ـ درماني‌ مراجعه‌ تا آزمايش‌ خلط‌ به‌ صورت‌ رايگان‌ و در صورت‌ مثبت‌ بودن‌ بيماري‌، درمان‌ آن‌ نيز به‌ صورت‌ رايگان‌ و تحت‌ نظر پزشك‌ انجام‌ پذيرد.
 مالاريا
 تعريف‌ بيماري‌
 بيماري‌ مالاريا يك‌ بيماري‌ عفوني‌، قابل‌ واگير وسرايت‌ است‌.
 عامل‌ بيماري‌
 انگلي‌ به‌ نام‌ پلاسموديوم‌ مي‌باشد.
 ناقل‌
 پشه‌ آنوفل‌ نوع‌ ماده‌، كه‌ شبها بر سطح‌ آبهاي‌ راكد و شيرين‌ تخمك‌گذاري‌ مي‌كند.
 روشهاي‌ انتقال‌ بيماري‌
 ـ از راه‌ گزش‌ پشه‌ آنوفل‌ نوع‌ ماده‌ با گونه‌ معين‌
 ـ انتقال‌ مستقيم‌ از راه‌ تزريق‌ زماني‌ كه‌ سر سوزن‌ سرنگ‌ آلوده‌ باشد .
 ـ مالارياي‌ مادرزادي‌: در نوزاد متولد شده‌ از مادر آلوده‌، ممكن‌ است‌ بيماري‌ روي‌ دهد.
 علائم‌ بيماري‌
 مالاريا از نظر باليني‌ با حملات‌ تب‌، لرز عرق‌ و بزرگ‌ شدن‌ طحال‌ و كم‌خوني‌ ظاهر مي‌شود.
 ـ تب‌ شديد؛ احساس‌ داغي‌، سردرد شديد و درجه‌ حرات‌ بيمار تا 41 درجه‌ سانتي‌ گراد ممكن‌ است‌ بالا رود.
 ـ لرز: لرز شديد و احساس‌ سرماي‌ بسيار به‌ همراه‌ تب‌ كه‌ اين‌ مرحله‌ 15 دقيقه‌ تا 1 ساعت‌ طول‌ مي‌كشد.
 مرحله‌ عرق‌ كردن‌:
 تب‌ بيمار با عرق‌ كردن‌ شديد پايين‌ مي‌آيد اين‌ مرحله‌ 2 تا 4 ساعت‌ طول‌ مي‌كشد.
 انواع‌ پلاسموديوم‌
 مالاريا‌ به‌ وسيله‌ چهار نوع‌ پلاسموديوم‌ ايجاد مي‌شود.
 ـ پلاسموديوم‌ ويواكس‌
 ـ پلاسموديوم‌ فالسي‌ پاروم‌
 ـ پلاسموديوم‌ مالاريه‌
 ـ پلاسموديوم‌ اووال‌
 توجّه‌: شايعترين‌ نوع‌ پلاسموديوم‌، پلاسموديوم‌ ويواكس‌ مي‌باشد و بعد از آن‌ پلاسموديوم‌ فالس‌ پاروم‌، مالاريه‌، مختلط‌ و كمياب‌ترين‌ پلاسموديوم‌ اووال‌ مي‌باشد.
 
 دوره‌ واگيري‌
 تا زماني‌ كه‌ در خون‌ بيمار، مراحل‌ مختلف‌ انگل‌ به‌ تعداد كافي‌ وجود داشته‌ باشد. پشه‌ آنوفل‌ نوع‌ ماده‌ مي‌تواند با نيش‌ زدن‌ فرد آلوده‌، آلودگي‌ را منتقل‌ كند.
 روشهاي‌ مبارزه‌ با مالاريا
 ـ تشخيص‌ سريع‌ و درمان‌ به‌ موقع‌ مبتلايان‌ (بيماريابي‌ فعال‌ و غيرفعال‌)
 ـ مالارياي‌ مشكوك‌: فردي‌كه‌داراي‌تب‌وسايرعلائم‌ديگر باشد.
 ـ مالارياي‌ قطعي‌: در هنگام‌ تهيه‌ لام‌ مالاريا، انگل‌ پلاسموديوم‌ ديده‌ شود.
 توجّه‌: از تمام‌ افرادي‌ كه‌ در مناطق‌ آندميك‌ زندگي‌ مي‌كنند و داراي‌ علائم‌ هستند و يا سابقه‌ مسافرت‌ از مناطق‌ آندميك‌ به‌ تهران‌ را دارند بايستي‌ لام‌ خون‌ تهيه‌ شود و نيز در مورد تمام‌ افاغنه‌، بايستي‌ اين‌ آزمايش‌ را انجام‌ داد.
 راههاي‌ پيشگيري‌
 ـ بكارگيري‌ روشهاي‌ پيشگيري‌ و كنترل‌ مناسب‌ (كاهش‌ تماس‌ بين‌ انسان‌ و پشه‌)
 الف‌) روشهاي‌ حفاظت‌ فردي‌: استفاده‌ از پشه‌ بند و توري‌
 ب‌) مبارزه‌ با ناقل‌: از طريق‌ سمپاشي‌، لاروكش‌ شيميايي‌، اصلاح‌ وضع‌ فيزيكي‌ محيط‌ از طريق‌ پر كردن‌ چاله‌ها زهكشي‌ و جمع‌ آوري‌ آبهاي‌                غير لازم‌ و مزاحم‌، روش‌ بيولوژيكي‌ با استفاده‌ از ماهيهاي‌ لاروخوار (گامبوزيا)
 ج‌) انتخاب‌ محل‌ مسكوني‌ مناسب‌ جهت‌ زندگي‌
 د) انحراف‌ ناقل‌ (پشه‌ آنوفل‌ نوع‌ ماده‌) به‌ سمت‌ حيوانات‌ (تا قبل‌ از مكيدن‌ خون‌ انسان‌ خون‌ دام‌ را بمكد) يعني‌ محل‌ زندگي‌ دامها در حاشيه‌ دهات‌ باشد.
 ه) پاسخ‌ گسترده‌، سريع‌، شديد به‌ اپيدمي‌ بيماري‌ مالاريا؛ كاركنان‌ بهداشتي‌، بايستي‌ موارد تب‌ را گزارش‌ دهند و كنترل‌ ناقل‌ با لوازم‌ حفاظت‌ فني‌ و سمپاشي‌ صورت‌ گيرد.
 خ‌) اطلاع‌رساني‌ دقيق‌ و كارآمد محلي‌ در خصوص‌ انگل‌ و ناقل‌ به‌ جمعيت‌ انساني‌ بايستي‌ باتوجّه‌ به‌شدت‌ مالاريا درمنطقه‌باشد.
 درمان‌ بيماري‌ مالاريا
 ـ درمان‌ مالاريا فالسي‌پاروم‌ و مالاريه‌: 10 عدد قرص‌ كلروكين‌ (1500 ميلي‌گرم‌) به‌ مدت‌ سه‌ روز
 روز اول‌: 4 عدد قرص‌ كلروكين‌ و 6 ساعت‌ بعد 2 عدد قرص‌ كلروكين‌
 روز دوم‌: 2 عدد قرص‌ كلروكين‌
 روز سوم‌: 2 عدد قرص‌ كلروكين‌ 3 عدد قرص‌ پريماكين‌ (45 ميلي‌گرم‌) در يك‌ نوبت‌
 ـ درمان‌ مالارياي‌ ويواكس‌ :1500 ميلي‌گرم‌ كلروكين‌ (مجموعاً 10 قرص‌) به‌ شرح‌ زير:
 الف‌) 4 عدد قرص‌ كلروكين‌ همزمان‌ و 6 ساعت‌ بعد 2 عدد قرص‌ كلروكين‌
 ب‌) روز دوم‌ 2 عدد قرص‌ كلروكين‌
 ج‌) روز سوم‌ 2 عدد قرص‌ كلروكين‌
 پريماكين‌ از روز سوم‌ (روزانه‌ 1 عدد قرص‌ 15 ميلي‌گرم‌ به‌ مدت‌ 8 هفته‌، هفته‌اي‌ 3 عدد مصرف‌ شود).
 توجّه‌: روز سوم‌، هفتم‌، پانزدهم‌ به‌ منظور بررسي‌ بهبودي‌ بيمار، بايستي‌ لام‌ كنترلي‌ گرفته‌ شود.
 نحوه‌ لام‌گيري‌: تهيه‌ گسترش‌ ضخيم‌ و نازك‌
 ـ ابتدا سطح‌ لام‌ استريل‌ را با پنبه‌ پاك‌ مي‌كنيم‌
 ـ با استفاده‌ از لانست‌ يك‌ ضربه‌ به‌ انگشت‌ سبابه‌ مي‌زنيم‌
 ـ قطره‌ اول‌ خون‌ را پاك‌ مي‌كنيم‌.
 ـ از قطره‌ دوم‌ خون‌ به‌ بعد 3 قطره‌ در يك‌ طرف‌ لام‌ ريخته‌ و قطره‌ چهارم‌ را كمي‌ دورتر مي‌ريزيم‌.
 ـ سپس‌ با كمك‌ يك‌ لانست‌ ديگر، آن‌ قطره‌ خون‌ را با يك‌ طرف‌ لام‌ به‌ صورت‌ آهسته‌ بهم‌ زده‌ تا گسترش‌ ضخيم‌ تهيه‌ شود. بعد با سمت‌ ديگر همان‌ لانست‌ از قطره‌ چهارم‌ گسترش‌ نازك‌ تهيه‌ مي‌كنيم‌.
 توجّه‌: لام‌ تهيه‌ شده‌، بايستي‌ در جاي‌ خشك‌ و خنك‌ بماند. سپس‌ مشخصات‌ فرد را بر روي‌ پاكت‌ نوشته‌ و لام‌ را داخل‌ آن‌ مي‌گذاريم‌ و هر چه‌ سريعتر آن‌ را به‌ آزمايشگاه‌ مي‌رسانيم‌.
 توجّه‌: در صورت‌ مثبت‌ بودن‌ بايستي‌ نتيجه‌ آزمايش‌ فرد را پيگيري‌ نمائيم‌ تا درمان‌ بيمار هر چه‌ سريعتر صورت‌ گيرد.
 توجّه‌: در صورت‌ داشتن‌ موارد عود مالاريا درمان‌ بايستي‌ با داروهاي‌ اختصاصي‌ و در بيمارستان‌ انجام‌ شود.
 مننژيت‌
 تعريف‌ بيماري‌
 مننژيت‌ به‌ عفونت‌ نرم‌ شاخه‌، عنكبوتيه‌ و مايع‌ مغزي‌ ـ نخاعي‌ بين‌ آنها گفته‌ مي‌شود و 70% مننژيت‌ در كودكان‌ زير 5 سال‌ اتفاق‌ مي‌افتد.
 عامل‌ بيماري‌
 شايعترين‌ عامل‌ مننژيت‌، هموفيلوس‌ آنفولانزا تايپ‌ b است‌. عامل‌ آن‌ نوعي‌ ويروس‌ است‌ البته‌ مننژيت‌ مي‌تواند عامل‌ باكتريال‌ هم‌ داشته‌ باشد.
 توجّه‌: مننژيت‌ با عامل‌ مننگوكوك‌ سبب‌ اپيدمي‌ مننژيت‌ مي‌شود.
 مخزن‌ بيماري‌
 مخزن‌ اصلي‌ بيماري‌ حلق‌ و بيني‌ انسان‌ مي‌باشد.
 راههاي‌ سرايت‌ بيماري‌
 از طريق‌ دستگاه‌ تنفس‌ (سرفه‌، صحبت‌، عطسه‌) و به‌واسطه‌ تماس‌ نزديك‌، با فرد بيمار، بيماري‌ منتقل‌ مي‌شود. انتشار بيماري‌ از انسان‌ به‌ انسان‌ و اكثرا از ناقلين‌ بدون‌ علامت‌ است‌.
 توجّه‌: بيشترين‌ شكل‌ عفونت‌ وجود ناقلين‌ بدون‌ علامت‌ است‌ و بيماري‌ بيشتر در فصول‌ زمستان‌ و بهار ديده‌ مي‌شود.
دوره‌ كمون‌ بيماري‌
 انتشار عفونت‌ از بيني‌ و حلق‌ تا خون‌ به‌ مدت‌ 10 روز است‌ ولي‌ گاهي‌ اوقات‌ 4 ـ 1 روز مي‌باشد.
 علائم‌ بيماري‌
 تب‌، سردرد، تشنج‌، استفراغ‌، بثورات‌ جلدي‌، تهوع‌، سفتي‌ گردن‌
 تعريف‌ بيماري‌ مننژيت‌ به‌ سه‌ شكل‌ وجود دارد:
 مورد مشكوك‌
 شروع‌ يك‌ تب‌ ناگهاني‌ كه‌ درجه‌ حرارت‌ركتال‌ بيشتر از 5/38 درجه‌ سانتي‌گراد است‌ و درجه‌ حرارت‌ زير بغل‌ 38 درجه‌ سانتي‌گراد مي‌باشد.
 در اطفال‌، علائم‌ به‌ صورت‌ تب‌ + فونتانل‌ برجسته‌ مي‌باشد.
 مورد محتمل‌
 همان‌ علائم‌ موردمشكوك‌ + مايع‌ مغزي‌ ـ نخاعي‌ كدر، كه‌ در تفسير بهتر مي‌توان‌ گفت‌:
 وجود ديپلوكوك‌ gr منفي‌ در تهيه‌ اسمير با رنگ‌آميزي‌ gr ، وجود دو مورد مظنون‌ در منطقه‌ و وجود بثورات‌ بنفش‌رنگ‌ در سطح‌ بدن‌.
 مورد قطعي‌
 زماني‌ كه‌ كشت‌ خون‌ مثبت‌ باشد و يا كشت‌ مايع‌ مغزي‌ ـ نخاعي‌، مثبت‌ باشد.
تشخيص‌ بيماري‌
 مايع‌ مغزي‌ ـ نخاعي‌ در مننژيت‌ باكتريال‌، كدر يا چركي‌ مي‌شود. فشار مايع‌ مغزي‌ ـ نخاعي‌ بالا مي‌رود، كاهش‌ قند افزايش‌ pro ، افزايش‌ سلولهاي‌ pmn (پلي‌ مرفونوكلئور)
 عوارض‌ بيماري‌
 اختلال‌ مغزي‌، اختلال‌ عصبي‌، هيدروسفالي‌ ؛ تشنج‌
 درمان‌ بيماري‌
 در مننژيت‌ مننگوكوك‌ درمان‌ با پني‌ سيلين‌ G كريستال‌ است‌ و در صورت‌ حساسيت‌ از كلرامفنيكل‌ حداقل‌ به‌ مدت‌ 5 ـ 2 روز استفاده‌ مي‌شود.
 راههاي‌ پيشگيري‌
 ـ جداسازي‌ بيمار لزومي‌ ندارد و فقط‌ بايد ترشحات‌ تنفسي‌ و حلقي‌ بيماران‌ را ضدعفوني‌ كرد.
 ـ موارد ثانويه‌ بيماري‌ 4 روز پس‌ از مورد اول‌ پيدا مي‌شود پس‌ بايد اطرافيان‌ بيمار پروفيلاكسي‌ شوند.
 بالغين‌: ريفامپين‌ 600 ميلي‌گرم‌ (2 كپسول‌ 300 ميلي‌گرم‌) دو بار در روز به‌ مدت‌ 2 روز مصرف‌ نمايند.
 اطفال‌ بالاي‌ 1 ماه‌: به‌ ازاء هر كيلوگرم‌ وزن‌ بدن‌ 10 ميلي‌گرم‌ 2 بار در روز به‌ مدت‌ 2 روز مصرف‌ نمايند.
 اطفال‌ زير 1 ماه‌: به‌ ازاء هز كيلوگرم‌ وزن‌ بدن‌ 5 ميلي‌گرم‌ 2 بار در روز به‌ مدت‌ 2 روز مصرف‌ نمايند.
 ـ واكسيناسيون‌: اطرافيان‌ فرد مبتلا به‌ مننژيت‌ نوع‌ باكتريال‌ (منگوكوك‌) بايستي‌ علاوه‌ بر مصرف‌ ريفامپين‌ واكسينه‌ شوند. افرادي‌ كه‌ كمبود كمپلمان‌ داشته‌ باشند ـ افرادي‌ كه‌ قصد مسافرت‌ به‌ مناطق‌ آندميك‌ (بومي‌) را داشته‌ باشند و افرادي‌ كه‌ طحال‌ ندارند.
 توجّه‌: مقدار دوز واكسن‌ 5/0 سي‌سي‌ است‌ و تزريق‌ آن‌، زير جلدي‌ است‌ و در زنان‌ باردار تلقيح‌ واكسن‌ منعي‌ ندارد. در كودكان‌ زير 2 سال‌ اين‌ دوز واكسن‌ بايستي‌ به‌ فاصله‌ 3 ـ 2 ماه‌ تزريق‌ شود.
 توجّه‌: گروههاي‌ زير بايستي‌ عليه‌ مننژيت‌ واكسينه‌ شوند:
 ـ زائرين‌ بيت‌الحرام‌
 ـ كاركنان‌ نيروي‌ انتظامي‌ ـ سپاه‌ و ارتش‌
 توجه‌: در مورد پرسنل‌ بيمارستاني‌ فقط‌ موارد تنفس‌ دهان‌ به‌ دهان‌ نياز به‌ مصرف‌ داروي‌ پيشگيري‌ دارند.
 تب‌ مالت‌ (بروسلوز)
 تعريف‌ بيماري‌
 تب‌ مالت‌ يك‌ بيماري‌ عفوني‌ مشترك‌ بين‌ انسان‌ و دام‌ است‌ كه‌ به‌ صورت‌ حاد، تحت‌ حاد و مزمن‌ ظاهر مي‌شود و در حيوانات‌ باعث‌ سقط‌ جنين‌ است‌
 راههاي‌ سرايت‌ بيماري‌
 ـ خوردن‌ شير خام‌ و فراورده‌هاي‌ شيري‌ غيرپاستوريزه‌، پنير تازه‌، خامه‌، سرشير و كره‌
 ـ تماس‌ با ترشحات‌ و اعضاي‌ آلوده‌ حيوان‌ بيمار: مثل‌ خون‌، ادرار، ترشحات‌ جنين‌ سقط‌ شده‌ به‌خصوص‌ جفت‌ آلوده‌، ترشحات‌ دستگاه‌ تناسلي‌ حيوان‌ بيمار( احتمال‌ آلودگي‌ پرسنل‌ كشتارگاهها و دامداريها وجود دارد).
 ـ انتقال‌ از طريق‌ دستگاه‌ تنفسي‌: در افراد شاغل‌ در آزمايشگاهها يا اصطبلهاي‌ آلوده‌.
 عامل‌ بيماري‌
 يك‌ نوع‌ باكتري‌ به‌ نام‌ بروسلا است‌ و داراي‌ انواع‌ مختلف‌ مي‌باشد.
 بروسلاآبورتوس‌: كه‌ مخزن‌ آن‌ گاو است‌
 بروسلاسوئيس‌: كه‌ مخزن‌ آن‌ خوك‌ است‌
 برسلاكنيس‌: كه‌ مخزن‌ آن‌ سگ‌ است‌.
 توجّه‌: انتقال‌ بيماري‌ از انسان‌ به‌ انسان‌ وجود ندارد.
 دوره‌ كمون‌
 5 تا 60 روز طول‌ مي‌كشد.
 علائم‌ بيماري‌
 تب‌ (كه‌ در هنگام‌ عصر و شب‌ افزايش‌ مي‌يابد) عرق‌ كردن‌ فراوان‌ و خيس‌كننده‌ (به‌خصوص‌ در هنگام‌ شب‌) لرز، سردرد، خستگي‌، بي‌اشتهايي‌، بي‌حالي‌، ضعف‌ عمومي‌، كاهش‌ وزن‌، درد مفاصل‌ و كمردردهاي‌ شكمي‌ و بزرگ‌ شدن‌ كبد و طحال‌
 بيماري‌به‌سه‌شكل‌حاد، تحت‌حاد و مزمن‌ ظاهر مي‌شود:
 نوع‌ حاد: به‌ طور ناگهاني‌ بروز كرده‌ و دوره‌ بيماري‌ با درمان‌ بيش‌ از سه‌ ماه‌ طول‌ نمي‌كشد.
 نوع‌ تحت‌ حاد: كه‌ با وجود درمان‌ دوره‌ بيماري‌ 3 تا 12 ماه‌ طول‌ مي‌كشد.
 نوع‌ مزمن‌: غالباً با دوره‌هاي‌ حمله‌ عودكننده‌ و تسكين‌ موقت‌ همراه‌ است‌ و بيش‌ از يكسال‌ طول‌ مي‌كشد.
 تشخيص‌ بيماري‌
 افرادي‌ كه‌ داراي‌ علائم‌ فوق‌ هستند از طريق‌ آزمايش‌ رايت‌، مي‌توان‌ مبتلا بودن‌ يا نبودن‌ آنها را مشخص‌ كرد.
 راه‌ پيشگيري‌
 نخستين‌ قدم‌ ريشه‌كني‌ اين‌ بيماري‌ در دام‌هاي‌ مبتلا است‌ .
 توجّه‌: انتقال‌ بيماري‌ از انسان‌ به‌ انسان‌ وجود ندارد و لذا قرنطينه‌ و جداسازي‌ لزومي‌ ندارد و محلهاي‌ آلوده‌ به‌ ترشحات‌، بايستي‌ ضد عفوني‌ شود.
 درمان‌ بيماري‌
 درمان‌، بايستي‌ تحت‌ نظر پزشك‌ باشد.
 داروهاي‌ مناسب‌ جهت‌ درمان‌: 
 ـ بزرگسالان‌ مبتلا روزانه‌، 600 ميلي‌گرم‌ (2 قرص‌ 300 ميلي‌گرم‌) ريفامپين‌ به‌ همراه‌ 2 قرص‌ كوتريموكسازول‌، حداقل‌ به‌ مدت‌ 6 هفته‌ مصرف‌ نمايند.
 ـ مقدار دارو در اطفال‌ متناسب‌ با وزن‌ بدنشان‌ است‌.
 توجّه‌: در زنان‌ باردار سه‌ ماهه‌ اول‌ حاملگي‌ و ماه‌ آخر، ريفامپين‌ به‌تنهايي‌مصرف‌شودودرسايرماههاي‌بارداي‌ درمان‌ همان‌خواهدبود.
 نكات‌ لازم‌ در درمان‌ تب‌ مالت‌:
 ـ درمان‌ تك‌ دارويي‌ در مورد تب‌ مالت‌ توصيه‌ نمي‌شود مگر در سه‌ ماهه‌ اول‌ و ماه‌ آخر بارداري‌
 ـ حداقل‌ دوره‌ درمان‌ 6 هفته‌ است‌ و حداكثر آن‌ بستگي‌ به‌ نظر پزشك‌ دارد
 ـ نظارت‌ دقيق‌ بر استمرار درمان‌:
 بايستي‌ تحت‌ نظر كادر بهداشتي‌ باشد تا درمان‌ ناقص‌ موجب‌ بقاء بيماري‌ نشود.
 ـ درمان‌ مبتلايان‌ به‌ تب‌ مالت‌ با ريفامپين‌ و كوتريوكسازول‌ موجب‌ بي‌اثر شدن‌ قرصهاي‌ جلوگيري‌ از حاملگي‌ مي‌شود كه‌ به‌ بيماران‌ واجد شرايط‌ بايد آگاهي‌ لازم‌ داده‌ شود.
 تيفوئيد (حصبه‌)
 تعريف‌ بيماري‌
 يك‌ بيماري‌ عفوني‌ قابل‌ واگير و سرايت‌ است‌. عامل‌ آن‌ باسيل‌ تيفوئيد يا سالمونلائيفي‌ است‌ .
 راههاي‌ انتقال‌ بيماري‌
 از طريق‌ آب‌ آلوده‌ يا غذاي‌ آلوده‌ به‌ مدفوع‌ بيمار ياحامل‌ بيماري‌ (اين‌ حالت‌ به‌ دليل‌ نشت‌ سيستم‌ فاضلاب‌ به‌ درون‌ آب‌ مي‌باشد) از طريق‌ ميوه‌ خام‌ و سبزيجات‌ آلوده‌ به‌ مدفوع‌ انساني‌ (كود انساني‌) و از طريق‌ شير و فرآورده‌هاي‌ شيري‌ كه‌ توسط‌ حاملين‌ آلوده‌ شده‌ باشد، ايجاد مي‌شود.
 مخزن‌ بيماري‌
 انسان‌ آلوده‌ و يا حاملين‌ بيماري‌ (اطرافيان‌ بيمار) به‌ عنوان‌ عامل‌ انتقال‌ بيماري‌ و مخزن‌ اصلي‌ بيماري‌ محسوب‌ مي‌شوند. انتقال‌ آلودگي‌ از طريق‌ مدفوع‌ شايعتر از انتقال‌ آلودگي‌ از طريق‌ ادرار مي‌باشد.
 دوره‌ سرايت‌ بيماري‌
 تا زماني‌ كه‌ باسيل‌ تيفوئيد در ترشحات‌ باشد (اين‌ دوره‌ شامل‌ هفته‌ اول‌ شروع‌ بيماري‌ و دوره‌ نقاهت‌ بيماري‌ مي‌باشد) 10% بيماران‌ تيفوئيدي‌ تا سه‌ ماه‌ بعد از شروع‌ بيماري‌ و 5 ـ 2% تا يك‌ سال‌ بعد از شروع‌ بيماري‌، باسيل‌ دفع‌ مي‌كنند (از طريق‌ مدفوع‌)
 علائم‌ بيماري‌
 تب‌ كه‌ ابتدا به‌ صورت‌ پلكاني‌ است‌ (يعني‌ درجه‌ حرارت‌ بالا و پايين‌ مي‌رود) و سپس‌ حالت‌ مداوم‌ پيدا مي‌كند، سردرد كه‌ گاهي‌ آن‌قدر شديد است‌ كه‌ با مننژيت‌ اشتباه‌ مي‌شود، تهوع‌ و استفراغ‌، ضعف‌ و بي‌اشتهايي‌، درد عضلات‌ و مفاصل‌، دل‌ درد و نفخ‌ شكم‌، بزرگ‌ شدن‌ طحال‌، لكه‌هاي‌ كوچك‌ قرمز رنگ‌ روي‌ تنه‌ كه‌ با فشار محو مي‌شود، سرفه‌ كه‌ معمولا بدون‌ خلط‌ است‌، يبوست‌ و گاهي‌ هم‌ اسهال‌ از علائم‌ بيماري‌ است‌.
 در مورد تيفوئيد (سه‌ تعريف‌) وجود دارد:
 ـ تيفوئيد مشكوك‌: هر فردي‌ كه‌ داراي‌ علائم‌ فوق‌ باشد.
 ـ تيفوئيد محتمل‌: علائم‌ فوق‌ و يا فردي‌ با علائم‌ مذكور در محل‌ زندگي‌ وجود داشته‌ باشد و نتيجه‌ آزمايش‌ ويدال‌ مثبت‌ باشد.
 ـ تيفوئيد قطعي‌: فردي‌ كه‌ داراي‌ تيفوئيد محتمل‌ باشد + يكي‌ از علائم‌ زير:
الف‌) كشت‌ خون‌، ادرار، مدفوع‌ و يا مغز استخوان‌ از نظر باسيل‌ مثبت‌ باشد
 ب‌) يافتن‌ آنتي‌ژن‌ اختصاصي‌ سالمونلا در خون‌ يا ادرار
 راههاي‌ پيشگيري‌
 ـ آموزش‌ همگاني‌ در مورد اهميت‌ شستشوي‌ دستها با آب‌ و صابون‌ بعد از اجابت‌ مزاج‌ و قبل‌ از تهيه‌ و صرف‌ غذا.
 ـ دفع‌ صحيح‌ فضولات‌ انساني‌ و رعايت‌ فاصله‌ چاه‌ فاضلاب‌ با چاه‌ آب‌ آشاميدني‌ (حداقل‌ 30 متر) و عدم‌ وجود حشرات‌ در اطراف‌ چاه‌ توالت‌.
 ـ تامين‌ آب‌ سالم‌ به‌ منظور آشاميدن‌ و شستشوي‌ سبزيجات‌ و ميوه‌جات‌ و ظروف‌.
 ـ كنترل‌ حشرات‌ توسط‌ حشره‌كش‌ها و دفع‌ صحيح‌ زباله‌
 ـ دقت‌ لازم‌ در تهيه‌ مواد خوراكي‌
 ـ پاستوريزه‌ كردن‌ يا جوشاندن‌ شير و كليه‌ محصولات‌ لبني‌
 ـ آموزش‌ بيماران‌
 ـ افراد دوران‌ نقاهت‌ و حاملين‌ ميكروب‌، بايستي‌ در مورد رعايت‌ بهداشت‌ فردي‌، به‌ خصوص‌ شستشوي‌ دستها با آب‌ و صابون‌ بعد از اجابت‌ مزاج‌ و قبل‌ از صرف‌ غذا توجه‌ داشته‌ باشند.
 ـ تهيه‌ كشت‌ مدفوع‌ از كليه‌ اطرافيان‌ بيمار، به‌ منظور بيماريابي‌ و يافتن‌ حاملين‌ سالم‌
 ـ كليه‌ حاملين‌ كشف‌ شده‌ بايد از سر و كار داشتن‌ با مواد غذايي‌ و مراقبت‌ از بيماران‌ معاف‌ باشند.
 ـ در مورد حاملين‌ ميكروب‌ بايد درمان‌ با آمپي‌ سيلين‌ يا كوتريموكسازول‌ صورت‌ گيرد و 48 ساعت‌ بعد از قطع‌ درمان‌ سه‌ كشت‌ متوالي‌ مدفوع‌ به‌ فاصله‌ 24 ساعت‌ انجام‌ شود در صورتي‌ كه‌ نتيجه‌ كشت‌ منفي‌ نشود يكماه‌ بعد مجددا آزمايش‌ تكرار شود و ممكن‌ است‌ نتيجه‌ حتي‌ تا يك‌ سال‌ هم‌ منفي‌ نشود كه‌ هر ماه‌ بايد اين‌ آزمايش‌ تكرار شود.
 درمان‌ بيماري‌
 داروهايي‌ كه‌ در درمان‌ تيفوئيد استفاده‌ مي‌شود كلرامفنيكل‌، كوتريموكسازول‌، آمپي‌سيلين‌  وآموكسي‌سيلين‌ مي‌باشد.
 توجه‌: قرنطينه‌ و جداسازي‌ بيماران‌ لزومي‌ ندارد ولي‌ رعايت‌ موازين‌ بهداشتي‌ در رابطه‌ با دفع‌ مدفوع‌ و ادرار ضروري‌ است‌.
 
 سرخك‌
 تعريف‌ بيماري‌
 سرخك‌ يك‌ بيماري‌ ويروسي‌ تب‌دار، قابل‌ واگير و سرايت‌ است‌ و بيشترين‌ زمان‌ بروز بيماري‌ در فصل‌ بهار و تابستان‌ مي‌باشد.
 عامل‌ بيماري‌
 RNA ويروس‌ از گروه‌ پاراميكوويروس‌ها مي‌باشد.
 راههاي‌ انتقال‌ بيماري‌
 از طريق‌ دستگاه‌ تنفس‌ (صحبت‌، سرفه‌، عطسه‌) مي‌باشد
دوره‌ سرايت‌ بيماري‌
 از 5 روز قبل‌ از بروز بثورات‌ تا 5 روز پس‌ از بروز بثورات‌ مي‌باشد.
 علائم‌ بيماري‌
 تب‌ 41 ـ 40 درجه‌ سانتيگراد، سوزش‌ چشم‌، قرمزي‌ چشم‌، ترس‌ از نور، اشكريزش‌ و 2 روز قبل‌ از بروز بثورات‌، دانه‌ كوپليك‌، كنار دندان‌ آسيا و در مخاط‌ دهان‌ ظاهر مي‌شود و سپس‌ بثورات‌ ابتدا در پيشاني‌، سپس‌ پشت‌ گوشها، صورت‌، تنه‌ و اندام‌ها ظاهر مي‌شود. بعد از 6ـ5 روز بثورات‌ به‌ همان‌ ترتيب‌، محو مي‌شوند.
 تشخيص‌
 سرخك‌ مظنون‌
 تب‌ بالاي‌ 38 درجه‌ سانتي‌ گراد، بروز بثورات‌ بيش‌ از سه‌ روز و علائم‌ نزله‌
 سرخك‌ محتمل‌
 علائم‌ سرخك‌ مظنون‌ و سابقه‌ تماس‌ با فرد بيمار و بروز اپيدمي‌ درمنطقه‌
 سرخك‌ قطعي‌
 ـ وجود دانه‌ كوپليك‌، كنار دندان‌ آسيا
 ـ كشت‌ ويروس‌، مثبت‌ باشد
 ـ افزايش‌ تيتر آنتي‌ بادي‌ به‌ ميزان‌ 4 برابر
 ـ وجود آنتي‌ ژن‌ در ترشحات‌ حلق‌ و بيني‌
 راههاي‌ پيشگيري‌
 با واكسيناسيون‌ به‌ موقع‌ در سن‌ 9 ماهگي‌ و 15 ماهگي‌ مي‌توان‌ تا95% از بروز بيماري‌ پيشگيري‌ كرد.
 توجه‌: در هر سني‌ كه‌ فرد، عليه‌ بيماري‌ سرخك‌ واكسينه‌ نشده‌ باشد مي‌توان‌ او را واكسينه‌ نمود.
 توجه‌: در صورت‌ داشتن‌ مورد مظنون‌ در خانه‌، مدرسه‌، مهد و اماكن‌ عمومي‌ بايستي‌ مورد را بلافاصله‌ به‌ مراكز بهداشتي‌ ـ درماني‌ اطلاع‌ داد.
 اقدامات‌ لازم‌ جهت‌ مورد مظنون‌
 ـ فرد مظنون‌ تا سه‌ روز پس‌ از بروز بثورات‌ بايستي‌ ايزوله‌ باشد (در اتاق‌ جداگانه‌ باشد)
 ـ فرم‌ بررسي‌ جهت‌ مورد مظنون‌ بايستي‌ تكميل‌ شود.
 ـ تهيه‌ نمونه‌ خون‌ به‌ ميزان‌ 5 سي‌سي‌ از روز 4 بثورات‌ تا 21 بثورات‌. سپس‌ نمونه‌ را در آزمايشگاه‌ سانتريفوژ كرده‌ و با حفظ‌ زنجيره‌ سرما به‌ آزمايشگاه‌ دانشكده‌ بهداشت‌ شهرستان‌ برسانيم‌.
 ـ ساير اقدامات‌ درماني ‌ نيز جهت‌ بيمار و زير نظر پزشك‌ بايستي‌ انجام‌ شود.
 اقدامات‌ لازمه‌ جهت‌ اطرافيان‌ بيمار
 ـ كليه‌ افراد زير 15 سالي‌ كه‌ با مورد بيمار در زير يك‌ سقف‌ زندگي‌ مي‌كنند بايستي‌ عليه‌ بيماري‌ سرخك‌ واكسينه‌ شوند.
 (با وجود سابقه‌ واكسيناسيون‌)
 ـ افراد بالاي‌ 15 سالي‌ كه‌ با مورد بيمار در زير يك‌ سقف‌ زندگي‌ مي‌كنند در صورت‌ نداشتن‌ سابقه‌ واكسيناسيون‌ بايستي‌ واكسينه‌ شوند.
 توجه‌: واكسيناسيون‌ جهت‌ اطرافيان‌ بيمار به‌ صورت‌ رايگان‌ و در مراكز بهداشتي‌ ـ درماني‌ انجام‌ مي‌شود.
 پديكولوز (شپش‌)
 تعريف‌ بيماري‌
 شپش‌، انگل‌ اجباري‌ و خونخوار جوامع‌ انساني‌ است‌. شپش‌ مي‌ تواند ناقل‌ بيماريهاي‌ تيفوس‌، تب‌ راجعه‌، تب‌ خندق‌ باشد. انسان‌ ميزبان‌ اختصاصي‌ شپش‌ است‌ و اين‌ انگل‌ براي‌ سير زندگي‌ و بقايش‌ مي‌بايست‌ در بدن‌ ميزبان‌ انساني‌ ادامه‌ حيات‌ دهد.
 انواع‌ شپش‌
 - شپش‌ سر
 - شپش‌ بدن‌
 - شپش‌ عانه‌
شپش‌ سر
 زيستگاه‌ شپش‌ سر، لابه‌ لاي‌ موها و بر روي‌ پوست‌ سر و نواحي‌ پشت‌ سر و پشت‌ گوش‌ مي‌باشد. شپش‌ تخم‌هاي‌ خود را در قاعده‌ ساق‌ مو مي‌چسباند. در شرايط‌ معمولي‌ و حرارت‌ مناسب‌ (36 - 22 درجه‌ سانتيگراد) ظرف‌ مدت‌ 7 روز تخم‌ها به‌ لارو تبديل‌ مي‌شود و لاروها هم‌ پس‌ از خروج‌ از تخم‌ شروع‌ به‌ خونخواري‌ مي‌كنند.
 شپش‌ تن‌
 زيستگاه‌ شپش‌ تن‌، لباسها به‌ خصوص‌ البسه‌ زير مي‌باشد كه‌ شپش‌ تن‌ حرارت‌ بيشتر را دوست‌ دارد (36 درجه‌ سانتي‌گراد) كه‌ معمولاً تخم‌گذاري‌ روي‌ رشته‌ها و الياف‌ پارچه‌ها و درز البسه‌ انجام‌ مي‌گيرد. شپش‌ تن‌، دور از بدن‌ انسان‌ بيش‌ از 10 روز نمي‌تواند زنده‌ بماند. محل‌ اصلي‌ زندگي‌ شپش‌ تن‌، ناحيه‌ شانه‌، قسمت‌ بالاي‌ بازوها، سطح‌ داخلي‌ ران‌ها و فاصله‌ بين‌ دو كتف‌ مي‌باشد.
 شپش‌ عانه‌
 زيستگاه‌ اصلي‌ شپش‌ عانه‌ در ناحيه‌ عانه‌ است‌ و تمايل‌ به‌ نواحي‌ مرطوب‌ بدن‌ دارد در موارد آلودگي‌ شديد در نواحي‌ زير بغل‌، ناحيه‌ داخلي‌ فوقاني‌ رانها، سطح‌ قدامي‌ شكم‌، اطراف‌ ناف‌، در نوك‌ پستان‌ و در سينه‌ مردان‌ پر مو مشاهده‌ مي‌شود كه‌ محل‌ چسبيدن‌ تخم‌ها در مو و تارهاي‌ لباس‌ مي‌باشد. لازم‌ به‌ يادآوري‌ است‌ كه‌ در نقاط‌ شهري‌ مثل‌ تهران‌، با اينكه‌ هر سه‌ نوع‌ آلودگي‌ يعني‌ شپش‌ سر و تن‌ و عانه‌ مشاهده‌ مي‌شود ولي‌ مشكل‌ عمده‌ شپش‌ سر است‌ .
 توجه‌: حداكثر عمر شپش‌ سر 40 - 20 روز است‌ و شپش‌ ماده‌ در طول‌ عمر خود 300 - 250 تخم‌ از خود باقي‌ مي‌گذارد.
 علائم‌ باليني‌
 ايجاد خارش‌، التهاب‌، زخم‌، خراش‌ به‌ علت‌ خونخواري‌ شپش‌ و به‌ واسطه‌ ماده‌ محرك‌ موجود در بزاق‌ شپش‌ به‌ وجود مي‌آيد و در نهايت‌ عفونت‌ ثانويه‌اي‌ مثل‌ زرد زخم‌ ايجاد مي‌شود.
 روش‌ درمان‌ شپش‌ سر
 ابتدا يك‌ قاشق‌ غذاخوري‌ شامپو ليندان‌ را پس‌ از پايان‌ استحمام‌ بر روي‌ موهاي‌ سر ريخته‌ و آن‌ را به‌ تمام‌ پوست‌ سر ماساژ مي‌دهيم‌. كه‌ بايستي‌ به‌ مدت‌ 4 دقيقه‌ صبر كنيم‌ و سپس‌ شستشوي‌ موها را انجام‌ دهيم‌ بعد از شستشو بايستي‌ با حوله‌ مخصوص‌، موهاي‌ سر را خشك‌ كرده‌ سپس‌ يك‌ حوله‌ مرطوب‌ و آغشته‌ به‌ سركه‌ را به‌ مدت‌ 30 دقيقه‌ بر روي‌ موهاي‌ سر گذاشته‌ و در نهايت‌ با يك‌ شانه‌ دندانه‌ درشت‌ و آغشته‌ به‌ سركه‌، موها را شانه‌ زده‌ و سرانجام‌ موهاي‌ سر را مي‌شوييم‌. اين‌ عمل‌ را يك‌ هفته‌ بعد بايستي‌ تكرار كنيم‌ .
 روش‌ درمان‌ شپش‌ بدن‌
 بايستي‌ از لوسيون‌ گاما بنزين‌ استفاده‌ كنيم‌ بدين‌ ترتيب‌ كه‌ پس‌ از استحمام‌ از گردن‌ تا پايين‌ بدن‌ رابا لوسيون‌ مذكور ماساژ داده‌ كه‌ لوسيون‌ بايستي‌ به‌ مدت‌ 8 الي‌ 12 ساعت‌ در سطح‌ بدن‌ باقي‌ بماند و سپس‌ بدن‌ را شستشو مي‌دهيم‌ كه‌ عمل‌ را بايستي‌ پس‌ از يك‌ هفته‌ مجددا تكرار كنيم‌.
 توجه‌: آموزش‌ رعايت‌ بهداشت‌ فردي‌ و عمومي‌ و آگاه‌ نمودن‌ اولياء دانش‌آموزان‌، مربيان‌ مدارس‌ و مهدكودك‌ها در رابطه‌ با بيماري‌ مذكور
 - استحمام‌ مرتب‌، تعويض‌ به‌ موقع‌ لباسها به‌ خصوص‌ لباسهاي‌ زير
 در صورت‌ آلودگي‌ لباسها بايستي‌ لباسها را در داخل‌ تشت‌ فلزي‌ ريخته‌ و به‌ مدت‌ 30 دقيقه‌ در آبجوش‌ بجوشانيم‌ سپس‌ در مقابل‌ آفتاب‌ پهن‌ كنيم‌. براي‌ رفع‌ آلودگي‌ لباسها با شپش‌، مي‌توان‌ از گرد كوپكس‌ استفاده‌ كرد. بدين‌ صورت‌ كه‌ لباسهاي‌ فرد آلوده‌ را داخل‌ نايلون‌ مشكي‌ بزرگ‌ ريخته‌ و با توجه‌ به‌ بروشور استفاده‌ آن‌ كه‌ ميزان‌ استفاده‌ و نحوه‌ استفاده‌ آن‌ ذكر شده‌ است‌ عمل‌ نماييم‌. لباسها بايستي‌ در داخل‌ نايلون‌ به‌ مدت‌ 24 ساعت‌ بماند و سپس‌ از نايلون‌ خارج‌ نموده‌ و آن‌ها را شستشو مي‌دهيم‌ و سپس‌ لباسها را به‌ دقت‌ اتو مي‌كنيم‌.
 ـ در صورت‌ داشتن‌ مورد مثبت‌ در خانواده‌ بايستي‌ موهاي‌ سر تمام‌ افراد، كنترل‌ شود.
 توجّه‌: شامپو ليندان‌ براي‌ بار اول‌، بايستي‌ توسط‌ فرد بيمار و ساير افراد خانواده‌ استفاده‌ شود ولي‌ در مرحله‌ دوم‌ درمان‌، فقط‌ توسط‌ فرد بيمار استفاده‌ شود.
 توجّه‌: در صورت‌ داشتن‌ مورد آلوده‌ در كلاس‌ درس‌ و يا مهدكودك‌، موهاي‌ سر كليه‌ دانش‌آموزان‌ آن‌ كلاس‌ درس‌ و يا كودكان‌ مهد كودك‌ بايستي‌ كنترل‌ شود.
 توجّه‌: در فصل‌ زمستان‌، نبايستي‌ لباسهاي‌ گرم‌ دانش‌آموزان‌ كلاس‌ درس‌، در روي‌ يك‌ چوب‌ لباسي‌ قرار گيرد چون‌ ممكن‌ است‌ به‌ دنبال‌ آلودگي‌ لباسهاي‌ يك‌ فرد، ساير لباسها نيز آلوده‌ شود
 هپاتيت‌
 تعريف‌
 يك‌ بيماري‌ عفوني‌، با عوامل‌ ايجادكننده‌ مختلف‌ و علائم‌ كلينيكي‌ متفاوت‌ مي‌باشد. از حالت‌ كاملا خفيف‌ و بدون‌ علامت‌ شروع‌ و گاهي‌ علائم‌ كلينيكي‌ شديد مي‌باشد. نهايتا مي‌تواند به‌ دليل‌ سيروز كبدي‌ و سرطان‌ كبد باعث‌ مرگ‌ فرد شود.
 عامل‌ بيماري‌
 ويروسهاي‌ مختلف‌ از انواع‌ G ، E ، D ، C ، B و A ويروس‌ تب‌ زرد، ويروس‌ تب‌ راجعه‌، ويروس‌ هرپس‌ سيمپلكس‌ و ويروس‌ سرخجه‌ مي‌توانند باعث‌ بيماري‌ هپاتيت‌ شوند.
 هپاتيت‌ A 
 عامل‌ بيماري‌
 ويروس‌ نوع‌ A مي‌باشد.
 علائم‌ بيماري‌
 شروع‌ ناگهاني‌ تب‌، بي‌حالي‌، بي‌اشتهايي‌، تهوع‌، دل‌درد و پس‌ از چند روز زردي‌ ظاهر مي‌شود ممكن‌ است‌ علائم‌، خيلي‌ ضعيف‌ ولي‌ گاهي‌ شديد باشد و مدت‌ علائم‌ 2 ـ 1 هفته‌ و گاه‌ به‌ چند ماه‌ هم‌ مي‌رسد.
 مخزن‌ بيماري‌
 انسان‌ است‌ (يعني‌ بيماري‌ از انسان‌ به‌ انسان‌ ديگر منتقل‌ مي‌شود)
 راههاي‌ انتقال‌ بيماري‌
 از طريق‌ آب‌ آلوده‌ زماني‌ كه‌ آب‌ لوله‌كشي‌ به‌ دليل‌ نشت‌ سيستم‌ فاضلاب‌ آلوده‌ شده‌ باشد يا از طريق‌ غذاي‌ آلوده‌ به‌ مدفوع‌ انساني‌ (زماني‌ كه‌ مواد غذايي‌، توسط‌ فرد آلوده‌ شده‌ تهيه‌ شده‌ باشد) بيماري‌ منتقل‌ مي‌شود.
 دوره‌ كمون‌ بيماري‌
 (يعني‌ از زمان‌ ورودعامل‌بيماري‌تازمان‌ظهور علائم‌بيماري‌) در حدود 50 ـ 15 روز مي‌باشد ولي‌ به‌طور متوسط‌ 30 ـ 28 روز است‌.
 دوره‌ سرايت‌ بيماري‌
 (يعني‌ دوره‌اي‌ كه‌ بيماري‌ از فرد به‌ فرد ديگر منتقل‌ مي‌شود) اين‌ دوره‌ شامل‌ اواخر دوره‌ كمون‌ تا يك‌ هفته‌ پس‌ از شروع‌ زردي‌ است‌.
 گروه‌ در معرض‌ خطر
 نوزادان‌، شيرخواران‌ و كودكان‌ كمتر از 6 سال‌ و جوانان‌ مي‌باشند.
 اقدامات‌ پيشگيري‌
 ـ آموزش‌ به‌ جامعه‌ در خصوص‌ رعايت‌ بهداشت‌ فردي‌ و شستشوي‌ دستها پس‌ از اجابت‌ مزاج‌
 ـ دفع‌ صحيح‌ فضولات‌
 ـ تامين‌ آب‌ آشاميدني‌ سالم‌
 ـ كليه‌ اغذيه‌ دريايي‌ بايستي‌ تا حرارت‌ 90 ـ 85 درجه‌ سانتيگراد و به‌ مدت‌ 4 دقيقه‌ جوشانده‌ شوند يا در مسير بخار آب‌ قرار گيرند.
 ـ در صورت‌ داشتن‌ فرد بيمار در خانواده‌ بايستي‌ ساير اعضاء خانواده‌ حداكثر پس‌ از دو هفته‌ از زمان‌ تماس‌ با فرد بيمار، به‌ ازاء هر كيلوگرم‌ وزن‌ بدن‌ 2% ميلي‌ليتر تزريق‌ ايمنوگلوبولين‌ را داشته‌ باشند و بايستي‌ اين‌ عمل‌ هر 6 ـ 4 ماه‌ يك‌ بار انجام‌ شود.
 ـ قرنطينه‌ لازم‌ نيست‌
 ـ درمان‌ اختصاصي‌ ندارد
 ـ ضد عفوني‌ كردن‌ صحيح‌ مدفوع‌ و ادرار فرد بيمار
 ـ عود مجدد بيماري‌ نادر است‌ و ايمني‌ ناشي‌ از بيماري‌ دائمي‌ است‌.
 هپاتيت‌ B
 عامل‌ بيماري‌
 ويروس‌ نوع‌ B مي‌باشد.
 علائم‌ بيماري‌
 علائم‌ از حالت‌ خفيف‌ شروع‌ و به‌ تدريج‌ شديد مي‌شود علائم‌ در نوزادان‌ و كساني‌ كه‌ نقص‌ سيستم‌ ايمني‌ دارند، ضعيف‌ مي‌باشد ولي‌ در افراد ديگر شدت‌ علائم‌ بستگي‌ به‌ سن‌ بيمار دارد.
 شروع‌ علائم‌ به‌ صورت‌ تب‌، تظاهرات‌ جلدي‌ و گرفتاري‌ مفصلي‌ كه‌ به‌ صورت‌ قرينه‌ مي‌باشد ظاهر مي‌شود.
 توجّه‌: اگر تظاهرات‌ بيماري‌ به‌ صورت‌ شديد باشد احتمال‌ دفع‌ ويروس‌ بيشتر، احتمال‌ بهبودي‌ سريع‌تر و احتمال‌ زاد و ولد ويروس‌ كمتر مي‌باشد.
 راههاي‌ انتقال‌ بيماري‌
 از طريق‌ خون‌ آلوده‌، فراورده‌هاي‌ خوني‌ آلوده‌، استفاده‌ مجدد از سرنگ‌ يك‌بار مصرف‌، از طريق‌ جراحي‌ با وسايل‌ آلوده‌، دندانپزشكي‌ با وسايل‌ غيراستريل‌، ترشحات‌ بزاق‌، سرم‌، مايع‌ مني‌، ترشحات‌ واژينال‌، اشك‌، ادرار، مسواك‌ مشترك‌، حوله‌ مشترك‌، سوراخ‌ كردن‌ گوش‌ با وسايل‌ آلوده‌، خالكوبي‌ (تاتو) با وسايل‌ غيراستريل‌، از طريق‌ شير مادرآلوده‌ و نيز در حين‌ زايمان‌ و قبل‌ از زايمان‌ از مادرآلوده‌ به‌ فرزند او عامل‌ بيماري‌ منتقل‌ مي‌شود.
 دوره‌ كمون‌
 6 ماه‌ ـ 6 هفته‌ مي‌باشد.
 گروه‌ در معرض‌ خطر
 ـ پزشكان‌، پرستاران‌، دندانپزشكان‌، شاغلين‌ مراكز بهداشتي‌ درماني‌
 ـ كساني‌ كه‌ با خون‌ و فراورده‌هاي‌ خوني‌ سر و كار دارند افرادي‌ كه‌ تزريقات‌ (آمپول‌ ـ واكسن‌) را انجام‌ مي‌دهند.
 ـ افراد دياليزي‌ و افرادي‌ كه‌ يك‌ فرد مبتلا به‌ هپاتيت‌ B را در خانواده‌ دارند.
 وضعيت‌ كشور ايران‌
 ايران‌جزءكشورهايي‌است‌ كه‌ آلودگي‌متوسط‌دارد. يعني‌ ميزان‌ ناقلين‌ بيماري‌ 5% ـ 2% و ميزان‌ بهبوديافتگان‌ بيماري‌ 50% ـ 30 % مي‌باشد.
 مشخصات‌ افراد مبتلا
 موارد HBSAg+ به‌ شدت‌ عفوني‌ هستند و باعث‌ انتقال‌ بيماري‌ به‌ ديگران‌ مي‌شوند.
 ـ موارد HBEAg ويروس‌ در حال‌ تكثير است‌ و باعث‌ انتقال‌ آلودگي‌ به‌ ديگران‌ مي‌شوند.
 ـ موراد HBEAB بيماري‌ آنها پيش‌ آگهي‌ خوبي‌ دارد.
 ـ موارد HBCAg هنوز قابليت‌ عفونت‌ زايي‌ دارند.
 ـ موارد HBCAB به‌ همراه‌ موارد HBSAB قابليت‌ ايمني‌زايي‌ دارند.
 راههاي‌ پيشگيري‌
 در صورت‌ داشتن‌ مورد هپاتيت‌ B در خانواده‌ بايستي‌ ساير اعضاء خانواده‌ ابتدا آزمايش‌ خون‌ را انجام‌ داده‌ در صورتي‌ كه‌ جواب‌ آزمايش‌ آنها از لحاظ‌ هپاتيت‌ منفي‌ باشد (در صورت‌ داشتن‌ جواب‌ آزمايش‌ فرد بيمار در خانواده‌ و داشتن‌ جواب‌ آزمايش‌ منفي‌ خود) واكسيناسيون‌ در طي‌ سه‌ نوبت‌، به‌ صورت‌ رايگان‌ در مراكز بهداشتي‌ ـ درماني‌ جهت‌ ايشان‌ انجام‌ مي‌شود.
 ـ واكسيناسيون‌ گروههاي‌ پرخطر در مراكز بهداشتي‌ ـ درماني‌ به‌ صورت‌ رايگان‌ انجام‌ مي‌شود.
 ـ ساير افراد مي‌توانند جهت‌ واكسيناسيون‌ به‌ انستيتو پاستور مراجعه‌ نمايند.
 ـ در صورتي‌ كه‌ مادر به‌ هپاتيت‌ B مبتلاباشد. بايستي‌ به‌ نوزاد او ظرف‌ 48 ـ 12 ساعت‌ پس‌ از تولد علاوه‌ بر واكسن‌ هپاتيت‌ B ايمنوگلوبولين‌ نيز تزريق‌ شود.
 توجّه‌: معمولاً 95% موارد HBSAg مثبت‌، پس‌ از 6 ماه‌ داراي‌ HBSAb خواهند شد. (يعني‌ بدن‌ عليه‌ ويروس‌، پادتن‌ مي‌سازد) و 5% از موارد ممكن‌ است‌ به‌ موارد مزمن‌ هپاتيت‌ تبديل‌ شوند.
 توجّه‌: احتمال‌ ناقل‌ سالم‌ بودن‌ با سن‌ رابطه‌ عكس‌ دارد يعني‌ مواردي‌ كه‌ در سن‌ كمتر به‌ هپاتيت‌ B مبتلا مي‌شوند احتمال‌ ناقل‌ سالم‌ بودن‌ آنها بيشتر است‌.
 
 
 دفعات‌ تزريق‌ واكسن‌ هپاتيت‌ B
 تزريق‌ در سه‌ نوبت‌ انجام‌ مي‌شود: (مراجعه‌ اول‌ ـ يك‌ ماه‌ بعد ـ 6 ماه‌ پس‌ از نوبت‌ اول‌) در هر نوبت‌ براي‌ كودكان‌ زير 10 سال‌ 5 سي‌سي‌ واكسن‌ با زاويه‌ 90 درجه‌ كه‌ به‌ صورت‌ عضلاني‌ و در عضله‌ دلتوئيد و براي‌ افراد بالاي‌ 10 سال‌ 1 سي‌ سي‌ به‌ همان‌ صورت‌ تزريق‌ مي‌شود. جهت‌ افراد مبتلا به‌ تالاسمي‌، هموفيلي‌ و افراد دياليزي‌ زير 10 سال‌، 2 سي‌سي‌ تزريق‌ مي‌شود.
 توجّه‌: ميزان‌ مصونيت‌ ناشي‌ از واكسن‌ هپاتيت‌ B 95% ـ 75% مي‌باشد. در صورتي‌ كه‌ تيتر آنتي‌بادي‌ پس‌ از 6 ماه‌ از سومين‌ نوبت‌ واكسن‌ انجام‌ شود و ميزان‌ تيتر كمتر از 10 باشد بايستي‌ يك‌ نوبت‌ ديگر واكسن‌ تزريق‌ شود.
 توجّه‌: بهترين‌ تيتر آنتي‌بادي‌ 100 به‌ بالا و يا بين‌ 100 ـ 10 مي‌باشد.
 توجّه‌: در صورتي‌ كه‌ فرد مبتلا به‌ هپاتيت‌ B با مواردي‌ مثل‌ خون‌ و ترشحات‌ خود باعث‌ آلودگي‌ وسايل‌ شود. اقدامات‌ زير را انجام‌ دهيد.
 ـ وسيله‌ مورد نظر را در آب‌ جوش‌ قرار داده‌ تا با حرارت‌ 100 درجه‌ سانتيگراد به‌ مدت‌ 10 دقيقه‌ بجوشد.
 ـ وسيله‌ مورد نظر را در اتوكلاو با دماي‌ 121 درجه‌ سانتيگراد و به‌ مدت‌ 15 دقيقه‌ (حرارت‌ مرطوب‌) قرار دهيد.
 ـ وسيله‌ مورد نظر را در اتوكلاو با دماي‌ 160 درجه‌ سانتيگراد و به‌ مدت‌ 2 ساعت‌ (حرارت‌ خشك‌) قرار دهيد.
 لشمانيوز جلدي‌ يا سالك‌
 لشمانيوز احشايي‌ يا كالاآزار
 تعريف‌ بيماري‌
 يك‌ بيماري‌ عفوني‌ قابل‌ واگير و سرايت‌ است‌ و الگوي‌ فصلي‌ آن‌ در اواسط‌ پاييز تا اواسط‌ زمستان‌ مي‌باشد كه‌ اين‌ زمان‌ بالاترين‌ ميزان‌ بروز بيماري‌ است‌. در ايران‌ عمدتاً اين‌ بيماري‌ از نوع‌ لشمانيوز جلدي‌ روستايي‌ مي‌باشد و تهران‌ كانون‌ لشمانيوز جلدي‌ نوع‌ شهري‌ است‌. كالاآزار در ايران‌ به‌ صورت‌ تصاعدي‌ در حال‌ افزايش‌ است‌ و اغلب‌ در بچه‌ها ديده‌ مي‌شود.
 عامل‌ بيماري‌
 يك‌ نوع‌ انگل‌ تك‌ياخته‌اي‌ تاژك‌دار و از جنس‌ لشمانيا است‌ كه‌ انواع‌ مختلف‌ دارد. عامل‌ كالاآزار يا لشمانيوز احشايي‌ لشمانيا اينفانتوم‌ و عامل‌ لشمانيوز جلدي‌ يا سالك‌، لشمانياتروپيكا و لشمانياماژور مي‌باشد.
 
 ناقل‌ بيماري‌
 پشه‌ خاكي‌ يا فلوبوتوموس‌ مي‌باشد (پشه‌ نوع‌ ماده‌) خونخواري‌ بيشتر در شب‌ انجام‌ مي‌گيرد و روزها، در جاي‌ تاريك‌ و مرطوب‌ و در زيرزمين‌ و قسمتهاي‌ سايه‌ و در اماكن‌ مسكوني‌ انساني‌ و حيواني‌ استراحت‌ مي‌كند.
 
مخزن‌ بيماري‌
 ـ در نوع‌ شهري‌ يا خشك‌: مخزن‌ انسان‌ است‌ ولي‌ سگ‌ هم‌ به‌ طور اتفاقي‌ به‌ بيماري‌ مبتلا مي‌گردد.
 در نوع‌ روستايي‌ يا مرطوب‌ عمدتاً جوندگان‌ است‌.
 راههاي‌ سرايت‌ يا انتقال‌
 ـ انسان‌ به‌ انسان‌
 ـ انسان‌ به‌ حيوان‌
 ـ حيوان‌ به‌ انسان‌
 ـ حيوان‌ به‌ حيوان‌
 ـ تماس‌ جنسي‌ (اگر يكي‌ از طرفين‌ آلوده‌ باشد)
 ـ انتقال‌ خون‌ اگر خون‌ آلوده‌ باشد
 ـ انتقال‌ به‌ صورت‌ مادرزادي‌ (از طريق‌ جفت‌)
 ـ آلودگي‌ مخاط‌ بيني‌ و يا زخمهاي‌ باز با مواد آلوده‌كننده‌اي‌ مثل‌ ترشحات‌ زخم‌ انسان‌ يا حيوان‌ مبتلا به‌ لشمانيوز احشايي‌
 ـ خوردن‌ لاشه‌ حيوان‌ آلوده‌ توسط‌ حيوان‌ گوشتخوار
 
 دوره‌ كمون‌
 ـ در لشمانيوز جلدي‌ مرطوب‌ يا شهري‌: (1 تا 4 هفته‌)
 ـ در لشمانيوز خشك‌ يا روستايي‌: (8 تا 2 ماه‌) و گاهي‌ 1 تا 2 سال‌
 ـ در لشمانيوز احشايي‌: چند هفته‌ تا چند ماه‌ و گاهي‌ تا يكسال‌ هم‌ طول‌ مي‌كشد.
 علائم‌ بيماري‌
 در لشمانيوز جلدي‌ نوع‌ خشك‌ يا روستايي‌: شامل‌ چهار مرحله‌: پاپول‌ بدون‌ درد، مرحله‌ زخم‌، شروع‌ بهبودي‌، بهبودي‌ كامل‌ و بجا ماندن‌ جوشگاه‌ (جاي‌ زخم‌ يا اسكار) كه‌ ضايعه‌ بدون‌ درد و داراي‌ خارش‌ كم‌ مي‌باشد.
 توجّه‌: هر چه‌ تعداد ضايعات‌ بيشتر و اندازه‌ زخم‌ كوچكتر، در نتيجه‌ بهبودي‌ سريعتر است‌.
 در لشمانيوز جلدي‌ نوع‌ مرطوب‌ با شهري‌: همان‌ چهار مرحله‌ وجود دارد ولي‌ تظاهرات‌ باليني‌ متفاوت‌ است‌.
 كالاآزار يا لشمانيو احشايي‌
 علائم‌ به‌ صورت‌: تب‌ نامنظم‌ و مواج‌ تا 40 درجه‌ سانتيگراد، بي‌قراري‌، درد ناحيه‌ طحال‌، سرفه‌ و كم‌ شدن‌ وزن‌ بدن‌، بزرگي‌ كبد و طحال‌ و شكم‌ و كم‌ شدن‌ تعداد سلولهاي‌ خوني‌، ورم‌ صورت‌ و دست‌ و پاها و گاهي‌ رنگ‌ پوست‌ برنزه‌ و تيره‌ مي‌شود.
 تشخيص‌ ليشمانيوز جلدي‌
 تشخيص‌ مورد مظنون‌
 وجود پاپول‌ يا زخم‌ پوستي‌ در نقاط‌ باز بدن‌ و در مناطق‌ آندميك‌ (بومي‌) كه‌ اين‌ مشكل‌ بيش‌ از 10 روز به‌ طول‌ بيانجامد.
 تشخيص‌ مورد محتمل‌
 وجود پاپول‌ يا زخم‌ پوستي‌ كه‌ به‌ تدريج‌ از لحاظ‌ اندازه‌ افزايش‌ يافته‌ و اولسر (زخم‌) گاهي‌ سطحي‌ و برآمده‌ شده‌ و گاه‌ به‌ صورت‌ زخم‌هاي‌ عميق‌ و چركي‌ با كناره‌هاي‌ قرمز رنگ‌ درمي‌ آيد..           تشخيص‌ مورد قطعي‌
 ديدن‌ انگل‌ در گسترش‌ تهيه‌ شده‌ از ضايعه‌ پوستي‌ (كه‌ اين‌ گسترش‌ مي‌تواند به‌ صورت‌ اسمير يا كشت‌ باشد)
تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1392-12-11 9:25        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ